مقالات
تفاوت برانول و آنژیوکت چیست؟
دسامبر
تفاوت برانول و آنژیوکت در چیست؟ تصور کنید در موقعیتی اورژانسی قرار دارید که ثانیهها تعیینکننده هستند؛ در چنین شرایطی، انتخاب ابزار مناسب برای رگگیری و تزریق سریع دارو، مرز میان موفقیت و چالشهای جبرانناپذیر درمانی است. حقیقت این است که بسیاری از افراد این دو واژه را به جای یکدیگر به کار میبرند، در حالی که ساختار طراحی و حتی برخی کاربردهای تخصصی آنها میتواند متفاوت باشد.
در این مقاله قصد داریم بدون مقدمهچینیهای کلیشهای، مستقیماً به کالبدشکافی فنی این دو ابزار بپردازیم تا یک بار برای همیشه تفاوتهای ساختاری و کاربردی آنها را درک کنید.
تفاوت برانول و آنژیوکت در چیست؟
برای شروع باید به این نکته کلیدی اشاره کرد که بخش بزرگی از آنچه ما به عنوان تفاوت برانول و آنژیوکت میشناسیم، در واقع ناشی از نامگذاریهای تجاری و اصطلاحات منطقهای است. کلمه “آنژیوکت” (Angiocath) در واقع یک نام تجاری (برند) بسیار قدیمی و مشهور است که توسط کمپانی BD تولید شد و به قدری در مراکز درمانی رواج یافت که به نام عمومی این وسیله تبدیل گشت.
از سوی دیگر، واژه “برانول” (Braunule) نیز نام تجاری محصول مشابهی از شرکت مشهور “بی بران” (B. Braun) آلمان است. بنابراین، در گام نخست باید بدانید که هر دو ابزار، دستهای از “کاتترهای وریدی محیطی” (Peripheral Intravenous Catheters) هستند. با این حال، در فرهنگ تجهیزات پزشکی ایران، معمولاً به مدلهایی که دارای پورت یا دریچه تزریق جانبی هستند “برانول” و به مدلهای سادهتر یا برندهای خاص، “آنژیوکت” اطلاق میشود.
شما در تجربههای بالینی خود حتماً مشاهده کردهاید که پزشکان قدیمیتر عمدتاً از واژه برانول استفاده میکنند، در حالی که در کتب مرجع نوین، واژه کاتتر یا آنژیوکت کاربرد بیشتری دارد.
این تفاوت اسمی نباید شما را به اشتباه بیندازد؛ چرا که هر دو وسیله هدف یکسانی را دنبال میکنند: دسترسی به سیستم عروقی بیمار برای تزریق مایعات، داروها یا خون. با این حال، جزئیات طراحی در بدنه، نوع بالهها و وجود یا عدم وجود دریچه اضافی برای تزریق بدون نیاز به قطع ست سرم، همان جایی است که تفاوتهای عملکردی نمایان میشوند و بر تصمیمگیری شما در بالین بیمار تأثیر میگذارند.
تفاوتهای ساختاری و اجزای تشکیل دهنده در طراحی بدنه
اگر یک برانول و یک آنژیوکت را در کنار هم قرار دهید، متوجه خواهید شد که تفاوت اصلی در طراحی بدنه نهفته است. برانولها معمولاً به شکلی طراحی شدهاند که دارای یک پورت تزریق (Injection Port) در قسمت بالایی هستند. این پورت به کادر درمان اجازه میدهد تا داروهای اورژانسی را مستقیماً و به صورت “بولوس” از طریق سرنگ به داخل رگ تزریق کنند، بدون اینکه نیازی به جدا کردن لوله سرم باشد.
این دریچه معمولاً دارای یک درپوش رنگی است که بر اساس استاندارد جهانی، سایز و قطر سوزن را نشان میدهد. در مقابل، برخی از مدلهای آنژیوکت که به “آنژیوکتهای ساده” یا بدون پورت معروف هستند، فاقد این دریچه فوقانی بوده و تنها از یک مسیر مستقیم برای انتقال مایعات بهره میبرند که این موضوع ریسک عفونت را به دلیل حذف یک ورودی اضافه، کاهش میدهد.
نکته دیگری که در بررسی تفاوت برانول و آنژیوکت باید به آن توجه کنید، طراحی بالهها (Wings) است. برانولها معمولاً دارای بالههای تاشوندهای هستند که به منظور تثبیت بهتر روی پوست بیمار طراحی شدهاند. این بالهها اجازه میدهند تا با استفاده از چسبهای ضد حساسیت یا لوکوپلاست، سوزن در جای خود فیکس شده و از جابجایی آن در اثر حرکات بیمار جلوگیری شود.
شما در تجربههای خود قطعاً با بیمارانی روبرو شدهاید که به دلیل بیقراری، باعث بیرون آمدن کاتتر از رگ شدهاند؛ در اینجا طراحی بالههای برانول نسبت به آنژیوکتهای ساده که ممکن است فاقد باله باشند، یک مزیت بزرگ برای ایمنی بیمار محسوب میشود. همچنین، جنس کاتتر در برندهای مختلف (مانند تفلون یا پلیاورتان) متفاوت است که بر میزان انعطافپذیری و زمان ماندگاری آن در رگ تأثیر میگذارد.
مطلب مرتبط: فرق آنژیوکت و اسکالپ چیست؟
بررسی کدهای رنگی و سایزبندی
یکی از مواردی که هیچ تفاوتی میان برانول و آنژیوکت در آن وجود ندارد، اما شناخت آن برای درک عملکرد هر دو ضروری است، سیستم کدگذاری رنگی است. هر دو ابزار از استاندارد جهانی “گیج” (Gauge) برای تعیین قطر سوزن استفاده میکنند. هرچه شماره گیج بالاتر باشد، قطر سوزن کمتر و ظریفتر است. برای مثال، آنژیوکت یا برانول نارنجی (گیج ۱۴) قطورترین نوع است که برای انتقال سریع خون و مایعات در تروماهای شدید استفاده میشود، در حالی که رنگ بنفش یا زرد (گیج ۲۴ و ۲۶) بسیار ظریف بوده و مخصوص نوزادان یا رگهای بسیار شکننده است.
شما باید بدانید که انتخاب سایز مناسب، بخشی از هنر رگگیری است. استفاده از برانول خاکستری یا سبز برای تزریق مایعات معمولی در یک بیمار پایدار، تنها باعث آزار غیرضروری او میشود.
در مقابل، اگر در یک خونریزی شدید از آنژیوکت آبی (گیج ۲۲) استفاده کنید، سرعت انتقال مایعات به قدری پایین خواهد بود که ممکن است جان بیمار به خطر بیفتد. بنابراین، فارغ از اینکه وسیله در دستان شما با نام تجاری برانول شناخته میشود یا آنژیوکت، این رنگ درپوش و شماره گیج است که تعیین میکند آیا این ابزار برای هدف درمانی شما (تزریق خون، محلولهای ایزوتونیک یا داروهای رقیق) مناسب است یا خیر. این هماهنگی در رنگبندی باعث شده است که در سراسر جهان، کادر درمان بدون نیاز به خواندن نوشتههای روی بستهبندی، تنها با نگاه به رنگ قطعه، از تواناییهای آن ابزار مطلع شوند.
کاربردهای تخصصی و اولویت انتخاب در شرایط بالینی مختلف
در بسیاری از بخشهای بیمارستانی، ترجیح داده میشود از برانول (مدل پورتدار) استفاده شود. دلیل این انتخاب، تطبیقپذیری بالای آن در مدیریت بیمار است. زمانی که بیمار نیاز به دریافت همزمان سرم و داروهای وریدی در فواصل زمانی مشخص دارد، پورت بالایی برانول به پرستار اجازه میدهد تا بدون ایجاد وقفه در جریان سرم، داروی مورد نظر را تزریق کند.
اما در محیطهایی مانند اتاق عمل یا بخشهای ایزوله که کنترل عفونت در بالاترین سطح خود قرار دارد، گاهی استفاده از آنژیوکتهای ساده و بدون پورت توصیه میشود. حذف پورت تزریق به معنای حذف یکی از مسیرهای اصلی ورود باکتری به جریان خون (CRBSI) است.
تجربههای شما نشان میدهد که در بخش اطفال، انتخاب میان این دو ابزار بسیار حساستر است. به دلیل ظرافت رگهای کودکان و احتمال جابجایی سریع کاتتر، استفاده از مدلهایی که بالههای منعطفتری دارند و روی پوست فیکس میشوند، در اولویت است. همچنین، برخی از آنژیوکتهای نسل جدید دارای مکانیزمهای ایمنی (Safety) هستند که بلافاصله پس از خروج سوزن از رگ، نوک تیز آن را میپوشانند تا از فرو رفتن ناگهانی سوزن به دست کادر درمان (Needlestick) جلوگیری کنند. این ویژگی ایمنی در برانولهای سنتی کمتر دیده میشد اما امروزه در هر دو دسته تجهیزات ادغام شده است تا سلامت پرسنل نیز در کنار سلامت بیمار حفظ شود.
نکات حیاتی در هنگام کار با برانول و آنژیوکت
استفاده صحیح از این تجهیزات نیازمند رعایت استانداردهای سختگیرانه است تا عوارضی نظیر فلبیت (التهاب ورید)، هماتوم (تجمع خون) یا انفیلتراسیون (خروج مایع از رگ به بافت) رخ ندهد. یکی از تفاوتهای اجرایی که در هنگام کار با این دو ممکن است متوجه شوید، نحوه قرارگیری دست و زاویه ورود به پوست است.
در برانولهایی که پورت تزریق برجستهای دارند، گاهی تسلط اپراتور بر زاویه ورود سوزن ممکن است تحت تأثیر برجستگی پورت قرار گیرد، در حالی که آنژیوکتهای کشیده و ساده، دید بهتری از محل ورود به رگ فراهم میکنند.
رعایت نکات زیر در هنگام استفاده از هر دو وسیله برای شما الزامی است:
- انتخاب محل مناسب: همیشه سعی کنید از رگهای انتهایی (دیستال) شروع کنید تا در صورت پاره شدن رگ، مسیرهای بالاتری را برای تلاشهای بعدی داشته باشید.
- رعایت استریل بودن: قبل از ورود نیدل، محل را با پنبه الکل به صورت دورانی از مرکز به خارج تمیز کنید و هرگز پس از ضدعفونی، محل را مجدداً لمس نکنید.
- زاویه ورود: برای رگهای سطحی زاویه ۱۰ تا ۱۵ درجه و برای رگهای عمیقتر زاویه ۲۰ تا ۳۰ درجه را حفظ کنید.
- بررسی بازگشت خون: به محض مشاهده خون در محفظه انتهایی (Flashback)، زاویه را کم کرده و کاتتر پلاستیکی را به جلو برانید در حالی که سوزن فلزی را ثابت نگه داشتهاید.
- تثبیت و پانسمان: استفاده از چسبهای شفاف (تگادرم) اجازه میدهد تا محل ورود کاتتر را از نظر علائم عفونت یا قرمزی به صورت روزانه چک کنید.
- زمان تعویض: طبق پروتکلهای استاندارد، معمولاً هر ۷۲ تا ۹۶ ساعت باید محل رگگیری تغییر یابد تا از بروز عفونت و فلبیت جلوگیری شود.
جمعبندی
در پایان این بررسی جامع، میتوان به وضوح دریافت که تفاوت برانول و آنژیوکت بیش از آنکه یک تفاوت ماهوی در عملکرد باشد، یک تمایز در نامگذاری تجاری و جزئیات طراحی بدنه است. هر دو ابزار کاتترهای وریدی هستند که برای نجات جان انسانها طراحی شدهاند.
برانول با داشتن پورت تزریق جانبی و بالههای تثبیتکننده، برای بخشهای عمومی و مدیریت داروهای متعدد بسیار کارآمد است، در حالی که آنژیوکت در معنای عام خود، طیف وسیعی از این کاتترها را شامل میشود که در مدلهای بدون پورت، ایمنی بالاتری در برابر عفونتهای بیمارستانی ایجاد میکند. شناخت دقیق کدگذاری رنگی و انتخاب سایز مناسب بر اساس نیاز بیمار، مهارتی است که بر هر نام تجاری مقدم است.
توصیه میشود همواره با توجه به شرایط بیمار، نوع داروی تجویزی و مدت زمان مورد نیاز برای دسترسی وریدی، بهترین گزینه را انتخاب کنید. آیا شما در محیط کاری خود بیشتر با نام برانول مواجه هستید یا آنژیوکت؟ به نظر شما کدام طراحی برای رگگیری از بیماران دشوار، کارآمدتر است؟ تجربیات و دیدگاههای تخصصی خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید تا دیگر کاربران نیز از دانش کاربردی شما بهرهمند شوند. اشتراکگذاری این مطلب میتواند به همکاران جوانتر شما در درک سریعتر این تجهیزات کمک کند.
سؤالات متداول
- آیا برانول و آنژیوکت از نظر قیمت تفاوتی دارند؟
به طور کلی قیمت این دو ابزار تفاوت فاحشی با هم ندارد، اما مدلهای دارای پورت تزریق (که معمولاً برانول نامیده میشوند) به دلیل پیچیدگی بیشتر در طراحی بدنه، ممکن است اندکی گرانتر از مدلهای ساده و بدون پورت باشند. همچنین برند تولیدکننده تأثیر زیادی بر قیمت نهایی دارد.
- کدام رنگ آنژیوکت برای کودکان مناسبتر است؟
برای کودکان و نوزادان معمولاً از سایزهای ظریف استفاده میشود. آنژیوکتهای زرد (گیج ۲۴) و بنفش (گیج ۲۶) به دلیل قطر بسیار کم سوزن، برای رگهای نازک و حساس اطفال طراحی شدهاند تا کمترین آسیب و درد را ایجاد کنند.
- چرا گاهی درپوش برانول را باز میگذارند؟
باز گذاشتن یا شل بستن درپوش پورت تزریق یا انتهای کاتتر یک خطای بزرگ است که میتواند منجر به نشت خون، ورود هوا به جریان خون (آمبولی هوا) و یا ورود باکتریها و ایجاد عفونت شدید شود. درپوشها همیشه باید کاملاً بسته و استریل بمانند.
- آیا میتوان از برانول برای خون گرفتن هم استفاده کرد؟
بله، در لحظه رگگیری میتوان قبل از اتصال ست سرم، نمونه خون مورد نیاز را از انتهای کاتتر دریافت کرد. اما استفاده از کاتتری که چندین روز در رگ مانده برای نمونهگیری دقیق آزمایشگاهی توصیه نمیشود، زیرا ممکن است نتایج تحت تأثیر سرمهای تزریقی قرار گیرد.
بیشتر بخوانید: فرق شان با گان جراحی چیست؟
